Trong hệ thống nhân danh truyền thống của người Việt, việc sử dụng chữ lót
“Thị” cho nữ giới và
“Văn” cho nam giới là một hiện tượng phổ biến, kéo dài từ xã hội tiền hiện đại cho đến tận thế kỷ XX. Tập quán này thường được giải thích một cách giản lược trong đời sống thường nhật, song nếu đặt trong bối cảnh lịch sử – ngôn ngữ – xã hội Đông Á, ta có thể nhận diện những tầng ý nghĩa phức hợp hơn, liên quan đến cấu trúc họ tộc, ý thức giới và hệ giá trị giáo dục.
Bài viết này tiếp cận hiện tượng chữ lót Thị và Văn dưới góc nhìn học thuật, nhằm phân biệt rõ giữa ký hiệu văn hóa, thực hành xã hội và mô hình tổ chức xã hội, tránh việc đồng nhất phong tục đặt tên với các kết luận tuyệt đối về chế độ mẫu hệ hay phụ hệ.